fbpx
Szara pleśń - czym jest i jak z nią walczyć

Szara pleśń - jak z nią walczyć?

Szara pleśń to bardzo pospolita choroba grzybowa, która atakuje wiele roślin. Patogen powszechnie występuje w Polsce i na całym świecie wyrządzając ogromne szkody na roślinach warzywnych, owocowych, przemysłowych i ozdobnych. Poraża owoce i warzywa w przechowalniach. Oprócz tego bytuje na martwych szczątkach roślinnych.

Choroba ta atakuje najszybciej w temperaturze 15-20°C, ale przedział temperatur od 0 do 30°C powoduje wzrost i rozwój patogenu. Na uwagę zasługuje fakt, że wysoka wilgotność powietrza na poziomie 95- 99% sprzyja silnemu infekowaniu. Natomiast spadek tego parametru poniżej 75% powoduje, że szkodliwość choroby jest minimalna. Środowisko jakie panuje w pomieszczeniach do uprawy, tunelach jest idealnym miejscem do rozwoju szarej pleśni.

Na porażenie tą chorobą szczególnie podatne są rośliny osłabione przez różne czynniki. Mogą to być czynniki: atmosferyczne (nadmierne opady, wysoka temperatura, niedostatek światła), glebowe (nadmiar wody i niedostatek powietrza, nadmiar lub niedobór składników pokarmowych) i inne. Niedobór wapnia i potasu ma bardzo duży wpływ na rozwój tej choroby. Pierwiastki te wpływają na zdrowotność roślin i regulują gospodarkę wodną. Mocno narażone na wniknięcie patogenu są rośliny z uszkodzeniami mechanicznymi. Otarcia i zranienia są idealnym miejscem dostanie się grzyba do wnętrza organizmu. Nie dosyć tego, że grzyb poraża wiele gatunków roślin, to może atakować w różnych stadiach ich rozwoju i wzrostu. W fazie siewek powoduje ich zgorzel. Na roślinach starszych występują plamistości, a w efekcie obumieranie liści, kwiatów i pędów. Powoduje brunatnienie porażonych części roślin, następuje gnicie, pokrycie obfitym, szarym, pylistym nalotem. Może atakować bulwy oraz powodować zgniliznę korzeni.

Objawy występujące na liściach mogą być bardzo różne, zamierają całe blaszki liściowe albo powstają mniejsze bądź większe plamy. U kapusty przechowywanej przez zimę zamierają całe liście, podobnie jak u sałaty uprawianej w polu i pod osłonami. U pomidorów najczęściej najpierw porażony zostaje ogonek liściowy, potem obumiera cała blaszka.

Zainfekowanie kwiatów można zaobserwować latem lub jesienią, np. u róż, dalii, złocieni. Kwiaty są nie do końca rozwinięte, zwiędłe, pochylone. Pąk pokrywa się szarym nalotem grzyba. U porzeczek lub robinii akacjowej porażeniu ulegają całe kwiatostany, przekształcają się w wilgotną gnijącą masę. W przypadku owoców szara pleśń atakuje wiele gatunków, ale szczególnie truskawki, wyrządzając ogromne straty na plantacjach. Zakażenie truskawek następuje w okresie kwitnienia, wtedy już należy stosować fungicydy, aby zapobiegać rozwojowi. Na owoce patogen przechodzi najczęściej przez przylegające do nich płatki korony. Opady deszczu, wysoka temperatura, zbyt duże zagęszczenie na plantacji, brak przewiewu to idealne warunki, które nasilają przebieg choroby. Szkodliwość szarej pleśni jest ogromna. Ilość gatunków, które atakuje skłania do stosowania metod
agrotechnicznych i chemicznych zapobiegający rozprzestrzenianie się patogenu.

Pozbycie się tego grzyba nie jest łatwe, ponieważ może zimować na narzędziach i częściach maszyn uprawowych, opakowaniach, konstrukcjach magazynów, przechowalni, tuneli foliowych, ale przede wszystkim na nasionach i martwych częściach roślin. Aby zlikwidować źródło zakażenia należy zniszczyć resztki po zbiorze i zastosować głęboką orkę. Dobrze jest przerwać na kilka lat uprawę rośliny szczególnie podatnej na szarą pleśń. Nie jest to oczywiście możliwe do zastosowania w uprawach roślin wieloletnich. Należy unikać nadmiernego zagęszczenia na plantacjach. Dotyczy to roślin uprawianych jak i tych niepożądanych – chwastów. Te
powinny być regularnie zwalczane i usuwane. Dostęp światła i powietrza do wszystkich pędów powoduje dobre przewietrzanie i osuszanie, a co za tym idzie mniejszą podatność na zachorowanie. Zabiegi
pielęgnacyjne powinny być wykonywane starannie, aby rośliny nie były uszkadzane podczas tych prac.

Zranione organy to świetne miejsce do wniknięcia patogenu. Właściwe, optymalne, zbilansowane nawożenie sprzyja ograniczeniu choroby. Zdrowe rośliny mają większą „siłę do walki”. W przypadku upraw w tunelach regularnie usuwać resztki porażonych roślin, a w czasie uprawy obniżać wilgotność przez wietrzenie pomieszczeń i utrzymywać optymalną temperaturę. Ważne jest stosowanie zdrowego materiału siewnego, wiadomego pochodzenia, wolnego od patogenów. Aby zapobiec występowaniu tej choroby w przechowalni należy zbierać owoce ostrożnie, aby uniknąć uszkodzeń skórki, nie przeprowadzać zbiorów podczas deszczu i mżawki, szybko schłodzić owoce w warunkach kontrolowanej atmosfery. Ważna jest obserwacja i usuwanie pierwszych gnijących owoców, aby nie dopuścić do masowego gnicia. W przypadku ataku szarej pleśni konieczne będzie stosowanie chemicznej ochrony roślin przeznaczonymi do tego fungicydami.

Na rynku dostępne są również biofungicydy, które dodatkowo stymulują systemiczną odporność rośliny oraz występuje szereg opracowań, które szczegółowo opisują etiologię tej choroby. Wskazują agresywność, patogeniczność w stosunku do różnych gatunków, a nawet odmian. Podają sposoby wnikania do rośliny oraz rozprzestrzenianie. Opracowywane programy ochrony podają szczegółowo dawki środka, fazy wzrostu, w których powinny być stosowane, a nawet progi szkodliwości, przy których chemiczna ochrona roślin jest uzasadniona.

Autor: Marzena Zgierska

Udostępnij
Polub nas na Facebooku!
Obserwuj nas na Instagramie!